{"id":8185,"date":"2016-08-06T07:30:24","date_gmt":"2016-08-06T05:30:24","guid":{"rendered":"http:\/\/www.life-magazine.be\/nl\/?p=8185"},"modified":"2016-08-30T10:26:42","modified_gmt":"2016-08-30T08:26:42","slug":"stemmen-horen-niet-zo-vreemd","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.fiftyandmemagazine.be\/nl\/welzijn\/stemmen-horen-niet-zo-vreemd","title":{"rendered":"Stemmen horen, niet zo vreemd"},"content":{"rendered":"Leestijd:<\/span> 5<\/span> minuten<\/span><\/span>

Stemmen horen in je hoofd. Het wordt doorgaans geassocieerd met schizofrenie en in de volksmond zelfs met \u2018gek zijn\u2019. Maar onderzoek erover staat niet stil, en wat blijkt? Meer mensen dan we denken horen wel eens stemmen, en die stemmen blijken zelfs heel zinvol voor je te kunnen zijn \u2026<\/strong><\/p>\n

Tekst Anne Wislez<\/em><\/p>\n

Bijna iedereen heeft het wel eens meegemaakt: je hoort je naam roepen, draait je om en ziet \u2026 niemand. Of je bent ergens tussen waak en slaap en je wordt wakker van een bel, terwijl er voor je omgeving geen bel geklonken heeft. De ervaring van iets zintuiglijk waar te nemen wat een ander niet hoort, ziet of voelt komt heel vaak voor: 75 % van de mensen heeft het wel eens meegemaakt<\/strong>. 25 % van de kinderen blijkt voor de leeftijd van drie ook denkbeeldige vriendjes te hebben, noteert de klassieke psychiatrie.<\/p>\n

Regelmatig een stem tot je horen spreken zoals je een echte stem zou horen, alleen zonder dat er voor die stem een fysieke bron aanwezig is, is minder algemeen herkenbaar maar komt volgens onderzoek toch bij 4 \u00e0 10 % van de mensen<\/strong> voor. Zo\u2019n driekwart van hen ervaart er echter geen noemenswaardige hinder van en belandt dus nooit bij de psychiater. Maar omwille van het stigma dat je er bijna automatisch door krijgt zullen de meeste mensen er ook niet mee te koop lopen.<\/p>\n

Zelfs bij Gandhi<\/span><\/h1>\n

Bij stemmen denken we bijna automatisch aan de psychiatrie. In de medische vakliteratuur wordt naar stemmen verwezen als auditieve of verbale hallucinaties, het gevolg van een verstoring in de hersenen. In de klassieke psychiatrie wordt het gezien als een van de symptomen van aandoeningen zoals schizofrenie, manische depressie en psychose<\/strong>. Meestal wordt het ook behandeld met zware antipsychotica om de hallucinatie te onderdrukken.<\/p>\n

\u2018Driekwart van de mensen die schizofrenie hebben en stemmen horen reageren ook goed op antipsychotische medicatie<\/strong>\u2019, zegt psychiater Iris Sommer, die onderzoek doet naar de verwantschap tussen stemmen horen en tinitis (het voortdurend horen van gefluit, getik, gebrom … in een of beide oren). \u2018Maar voor 25 % van hen hebben we op dit moment geen goede behandeling<\/strong>.\u2019 Dus wordt er ijverig verder gezocht. In het verleden ging men ervan uit dat je mensen die stemmen horen beter niet over die stemmen laat praten, omdat je dan meegaat in hun waanidee\u00ebn en dat zou niet bevorderend zijn. De hulpverlener wil de pati\u00ebnt juist afleiden van de hallucinatie.<\/p>\n

\u2018Maar niet iedereen die stemmen hoort heeft er last van\u2019, merkt Sommer op. \u2018Sommigen zien het zelfs als een paranormale gave.\u2019\u00a0Stemmen zijn niet alleen maar agressief of beperkend, ze kunnen ook troost geven of inspirerend zijn<\/strong>. Zo kan iemand gehecht raken aan de stem van een vertrouwenspersoon of troost vinden als een overleden dierbare \u2019s avonds in bed nog even komt praten. Maar de ervaring kan ook verwarrend of beangstigend zijn<\/strong>. Bepaalde stemmen kunnen agressief en dwingend zijn of de toehoorder dingen laten doen die hem geen deugd doen. In dat geval is het geen wonder dat hulpverleners de stemmenhoorder van zijn stemmen of al zeker van zijn angst af wil helpen. De vraag is alleen op welke manier je dat wilt doen.<\/p>\n

Niet onderdrukken<\/span><\/h1>\n

Een van de meest opmerkelijke onderzoekers op het vlak van stemmen horen is de Nederlandse psychiater Marius Romme, professor emeritus sociale psychiatrie aan de medische faculteit van de universiteit van Maastricht, stichter van de Hearing Voices Movement en president van het verwante netwerk Intervoice. \u2018Het probleem met medicatie is dat je jezelf niet meer kan voelen\u2019<\/strong>, vertelde hij onlangs nog in een masterclass aan de universiteit van Dublin. \u2018En dan kan je ook niet in een maatschappij leven, want je hebt je gevoelens nodig om beslissingen te nemen, om keuzes te maken \u2026\u2019<\/strong><\/p>\n

Volgens hem ligt er geen oplossing in het onderdrukken van de stemmen maar in het ontwikkelen van een nieuwe, constructieve relatie met hen<\/strong>. Al meer dan twintig jaar onderzoekt hij, samen met Sandra Escher, het fenomeen.\u00a0\u2018Slechts een derde heeft problemen, twee derde wordt niet gestoord of wordt zelfs geholpen door hun stemmen<\/strong>\u2019, zegt Romme. \u2018Ook op een hersenscan is er blijkbaar geen enkel verschil tussen zogenaamd gezonde mensen die stemmen horen en mensen die in de psychiatrie belanden.\u2019 Hij pleit er dan ook voor om stemmen horen niet te zien als een symptoom van een psychiatrische aandoening maar eerder als een betekenisvolle – zij het dan misschien ongewone – menselijke ervaring.<\/p>\n

\u2018Stemmen kunnen horen is deel van ons vermogen om met ons onbewuste om te gaan. Het maakt je gevoeliger\u2019 <\/em>Marius Romme, psychiater<\/em><\/p>\n

<\/p>\n

Conflicterende emoties<\/span><\/h1>\n

Betekenisvol, omdat wat de stemmen vertellen dat ook werkelijk is. Stemmen duiken meestal op in iemands leven na een trauma<\/strong>, een kering in het leven, een beproeving die het zelfbeeld aantast, het verlies van een dierbaar persoon. \u2018Mensen worden geen pati\u00ebnt omdat ze stemmen horen,\u2019 zegt de professor, \u2018maar omdat ze niet met die stemmen kunnen omgaan<\/strong>. En wel omdat ze niet met de oorzaak – de zware problemen die ze overleefd hebben – kunnen omgaan.\u2019 Uit het onderzoek en de vele verhalen van mensen blijkt dat de stemmen veel vertellen over wat de mensen in hun leven hebben meegemaakt.<\/p>\n

\"life-magazine\"<\/a><\/p>\n

\u2018Sommige mensen horen enkel stemmen als ze in feite kwaad zijn. Kan iemand zelf geen agressie uiten dan zie je dat de stemmen dat in zijn plaats doen<\/strong>. Je hebt in dat geval te leren zelf je kwaadheid te voelen en te uiten\u2019, legt Romme uit. \u2018De stemmen zijn een uitdrukking van conflicterende emoties.\u2019 Zo kunnen mensen die hun stemmen als beledigend of bedreigend ervaren daarin vaak de stemmen herkennen van mensen in hun omgeving die hen werkelijk beledigen of in het verleden beledigd hebben. Als psychiater vindt Romme het uitermate boeiend om uit te zoeken wat de relatie is tussen de eigenschappen van de stem(men) enerzijds, en de verstoorde emoties en wat de persoon overkomen is anderzijds.<\/p>\n

Geleidelijk aan kan de stemmenhoorder dan leren dat wat hij hoort zijn eigen stemmen zijn, en dat ze in werkelijkheid geen enkele macht over hem hebben<\/strong> buiten dan de kracht van suggestie. \u2018De stemmen doen verdwijnen heeft geen enkele zin\u2019, zei hij nog vorig jaar in een congres rond het thema in Griekenland. \u2018Stemmen kunnen horen in bepaalde omstandigheden is deel van ons menselijk vermogen om met ons onbewuste om te gaan. Het maakt je gevoeliger, en het geeft je inspiratie om je trauma\u2019s te overwinnen.\u2019<\/p>\n

Alternatieve herinnering<\/span><\/h1>\n

Dat stemmen inderdaad reminders kunnen zijn uit ons eigen verleden blijkt ook uit het onderzoek van de Utrechtse neurowetenschapper Kelly Dieteren.\u00a0Haar onderzoek toont aan dat stemmen horen vooral een right-brain-experience zou zijn. Dat zou erop kunnen wijzen dat de stemmen effectief (of in veel gevallen) herinnering meegeven<\/strong>.<\/p>\n

De getuigenissen op de website en op de Facebook-pagina van de community van Hearing Voices laten zien hoe gevarieerd de ervaringen kunnen zijn. En hoe gewoon erover uitgewisseld wordt. Hier is geen sprake van hysterici, neurotici, schizofrenen, normale of mentaal gestoorde mensen.\u00a0Enkel van \u2018hoorders\u2019, die elkaar ontmoeten als gelijkwaardigen, elk vanuit zijn ervaring. De beweging Hearing Voices wil het thema bespreekbaar maken en mensen aanzetten om met elkaar in uitwisseling te gaan<\/strong>, ook lokaal. Op dit moment ontmoeten mensen die stemmen horen elkaar in een twintigtal landen, waar\u00adonder (Franstalig) Belgi\u00eb, en vormen ze een waar netwerk. Meer nog: ze vormen een actieve beweging die opkomt voor een meer humanistische kijk op psychische verstoringen, op ervaringen die niet alledaags zijn. Of zoals Eleanor Longden, die uiteindelijk zelf als psychiater afgestudeerd is, in haar TED-talk concludeert: \u2018D\u00e9 belangrijkste vraag bij stemmenhoorders zou niet moeten zijn: wat is er mis met jou? Maar: wat is er in je leven gebeurd?\u2019<\/strong><\/p>\n

In cijfers<\/span><\/h1>\n

Een onderzoek van Posey en Losch (1983) bij 375 psychologiestudenten gaf al aan dat 71% van de studenten in wakkere toestand enige ervaring met stemmen heeft, zoals:<\/p>\n