Een recente studie van onderzoekers van het Karolinska Instituut en de Universiteit van Stockholm werpt nieuw licht op dit onderwerp. Bij mensen tussen 60 en 80 jaar blijkt bloedarmoede als gevolg van ijzertekort samen te hangen met een aanzienlijk hoger risico op het ontwikkelen van dementie van het Alzheimer-type.
Een studie die tot nadenken stemt
De onderzoekers volgden 2.282 volwassenen tussen 60 en 80 jaar. Hun resultaten tonen aan dat mensen met bloedarmoede 66% meer kans hadden op het ontwikkelen van dementie dan deelnemers met een normale hemoglobinewaarde.
Daarnaast analyseerden de onderzoekers verschillende bloedbiomarkers die verband houden met de ziekte van Alzheimer. Bij deelnemers met bloedarmoede werden al bij de start van de studie hogere concentraties gevonden van bepaalde biomarkers die kenmerkend zijn voor neurodegeneratie.
Wat is het verband tussen ijzer en de hersenen?
De meest waarschijnlijke verklaring heeft te maken met de essentiële rol van ijzer bij het transport van zuurstof. Bij bloedarmoede krijgen de hersenen minder zuurstof. Deze chronische zuurstoftekorttoestand (hypoxie), zelfs wanneer die nauwelijks klachten veroorzaakt, kan op lange termijn neuronen beschadigen en de ontwikkeling van de typische hersenletsels bij de ziekte van Alzheimer bevorderen.
De auteurs benadrukken echter dat het gaat om een verband en niet om een bewijs dat ijzertekort rechtstreeks dementie veroorzaakt. Verdere studies zijn nodig om een oorzakelijk verband te bevestigen.
Waarom zijn vrouwen extra kwetsbaar?
Vrouwen lopen gedurende hun hele leven een groter risico op ijzertekort, onder meer door hevige menstruaties, zwangerschappen en bepaalde gynaecologische aandoeningen. Zelfs na de menopauze kunnen de ijzervoorraden onvoldoende blijven wanneer het tekort jarenlang heeft bestaan.
Bovendien lijken de symptomen van een ijzertekort – vermoeidheid, verminderde concentratie en cognitieve klachten – sterk op die van de menopauzale overgang. Daardoor wordt de diagnose soms gemist.
Is een ijzersupplement de oplossing?
Niet noodzakelijk. Een teveel aan ijzer kan eveneens schadelijk zijn. Deze studie benadrukt vooral het belang van het opsporen van een eventueel ijzertekort, zeker bij vrouwen met aanhoudende vermoeidheid of een voorgeschiedenis van hevige menstruaties.
Met een eenvoudig bloedonderzoek (volledig bloedbeeld, ferritinebepaling en indien nodig transferrinesaturatie) kunnen de ijzervoorraden worden beoordeeld en kan worden nagegaan of een behandeling aangewezen is.
Wat moeten we onthouden?
Deze studie onderstreept een belangrijke boodschap: een goede hersengezondheid begint ook bij het voorkomen van beïnvloedbare risicofactoren. Hoewel een ijzertekort op zichzelf geen oorzaak van de ziekte van Alzheimer is, zou het wel een bijkomende risicofactor kunnen zijn waarop we kunnen ingrijpen.
Voor vrouwen vanaf hun vijftigste is het daarom belangrijk om aanhoudende vermoeidheid niet zomaar te negeren. Het controleren van de ijzerstatus wanneer klachten of risicofactoren aanwezig zijn, kan niet alleen bijdragen aan meer energie, maar mogelijk ook aan het behoud van de cognitieve gezondheid op lange termijn.
Bron: studie gepubliceerd in JAMA Neurology.