Wie de vijftig gepasseerd is, doet er goed aan om even stil te staan bij de toekomst. Hoe kun je je vermogen verstandig beheren en wat laat je later na aan je dierbaren? Immers, niemand heeft het eeuwige leven en door daar tijdig over na te denken, kun je niet alleen rust creëren, maar ook de successierechten beperken. Vandaag vinden veel mensen het belastingsysteem te zwaar en dat beseffen de gewesten ook. Zowel in Vlaanderen als in Wallonië zijn hervormingen op komst die meer evenwicht moeten brengen. De plannen zijn ambitieus en zullen gespreid worden over meerdere jaren, al kan de invoering door de krappe begrotingen wel wat vertraging oplopen. Wat weten we tot nu toe? Hier volgt een beknopt overzicht.
Evenwichtigere successierechten in Wallonië
De fiscale hervorming in Wallonië kadert in een streven naar meer evenwicht met Vlaanderen, maar ook naar een verlichting van de fiscale druk op Waalse gezinnen. Eén element springt er meteen uit: de tariefverlaging die in het decreet wordt aangekondigd, start dit jaar en loopt tot 2028. Ze heeft echter vooral betrekking op de maximale tarieven die momenteel in de wetgeving zijn vastgelegd. Voor successierechten in rechte lijn – dus tussen echtgenoten en wettelijke samenwonenden – zouden de tarieven dalen van 30% naar 15% voor de schijf boven 500.000 euro. Tussen broers en zussen gaan de maximale tarieven van 65% naar 33% voor bedragen boven 175.000 euro. Voor ooms, tantes, neven en nichten dalen de percentages van 70% naar 35% voor dezelfde schijf en in de overige gevallen dalen de maximale tarieven van 80% naar 40% vanaf 75.000 euro.
Wie zijn de begunstigden van deze hervorming? Volgens Armand Geins, expert in vermogensbeheer, zijn het zeker niet de burgers met een klein vermogen: “Zij zullen geen rechtstreekse belastingverlaging zien. Waarom? Omdat de tarieven van 3, 4 en 5%, die gelden voor bedragen onder de 50.000 euro, ongewijzigd blijven.” De hervorming zal vooral ten goede komen aan erfgenamen die niet in rechte lijn staan, met meer redelijke tarieven. De Waalse regering heeft dus de ambitie om het belastingstelsel rechtvaardiger te maken. Met als doel, zo voegt de expert toe, families te helpen om een geërfd goed te behouden. Zo hoeven ze het niet te verkopen enkel en alleen om de successierechten te kunnen betalen, een situatie die vandaag nog al te vaak voorkomt.
Achter de grote lijnen van deze hervorming schuilen ook andere beslissingen, die inspelen op de evolutie van onze samenleving. Zo is er bijzondere aandacht voor samengestelde gezinnen. In het decreet staat nu duidelijk vermeld dat “de assimilatie van de kinderen van de echtgenoot of wettelijke partner van de overledene (of de schenker) wordt uitgebreid tot alle nakomelingen.” Concreet betekent dit dat ook kleinkinderen en achterkleinkinderen van de echtgeno(o)t(e) of wettelijke partner kunnen genieten van de voorkeurstarieven voor directe afstammelingen bij successie- en schenkingsrechten op onroerend goed.
Over de feitelijke partners en hun kinderen is voorlopig niets opgenomen. Zij vallen dus nog steeds buiten deze gunstregeling en blijven fiscaal beschouwd als stiefkinderen van de overledene, met minder voordelige tarieven. Een andere maatregel in het decreet is dat kinderen die in een pleeggezin zijn opgenomen, voortaan worden gelijkgesteld met biologische kinderen van de overledene of de schenker. Daarbij blijven de regels van het burgerlijk recht volledig van kracht.
Een ander aangekondigd element, dat eerder budgettair van aard is, betreft het beheer van de begrafeniskosten na een overlijden. Het Waalse decreet voorziet in een “optionele forfaitaire regeling voor de begrafeniskosten en kleine schulden van de overledene, om de verplichtingen van de erfgenamen bij de aangifte van de werkelijke kosten te vereenvoudigen.” Vanaf 1 januari 2028 zal het forfaitaire bedrag voor begrafeniskosten worden vastgesteld op 5.000 euro. Voor de schulden van de overledene geldt dan een forfait van 1.500 euro.
De vraag rijst of deze vele voordelen voor grotere vermogens kunnen leiden tot fiscaal toerisme van noord naar zuid. Is dat interessant of zelfs maar mogelijk? Armand Geins verklaart: “Hoewel het vernieuwde belastingstelsel in Wallonië aantrekkelijk kan lijken voor rijke Vlamingen, is dit soort fiscaal toerisme enkel mogelijk onder strikte voorwaarden. Ter herinnering: successierechten worden doorgaans berekend op basis van de fiscale woonplaats van de overledene, dus de plaats waar hij of zij officieel staat ingeschreven. De fiscus kijkt daarbij naar de laatste vijf jaar om te bepalen in welke regio iemand het langst heeft gewoond. Het heeft dus weinig zin om voortdurend te verhuizen op basis van nieuwe belastingregels.”
Wat met vijftigers die ouders hebben die in een rusthuis wonen, soms in een ander gewest dan hun eigen woonplaats? “Het antwoord is eenvoudig”, zegt de expert. “De successierechten worden toegepast op basis van de officiële woonplaats van de persoon, alsof die nog steeds thuis woonde.”
En hoe zit het met het ouderlijk huis? Vanaf 1 januari 2028 voorziet de Waalse hervorming lagere tarieven voor kinderen. De langstlevende echtgenoot of wettelijke samenwonende partner krijgt een volledige vrijstelling. In Vlaanderen verandert er niets aan de bestaande regeling: de huidige vrijstellingsregeling voor de gezinswoning blijft behouden. Ter herinnering: zowel de echtgeno(o)t(e) als de wettelijke samenwonende partner genieten vandaag een volledige vrijstelling van successierechten op het deel van de gezinswoning dat hen toekomt in de nalatenschap. Voor de feitelijk samenwonende partner wordt een vrijstelling overwogen, op voorwaarde dat er op het moment van overlijden minstens drie jaar ononderbroken werd samengewoond.
Ook veranderingen in Vlaanderen
Ook Vlaanderen kondigt een hervorming van de successierechten aan, met aanpassingen van de tarieven. Die kunnen eventueel wel nog naar beneden worden bijgesteld om de begroting in evenwicht te houden. Deze hervorming komt vooral de Vlaamse middenklasse ten goede, terwijl grote vermogens er minder voordeel uit halen.
De eerste fase van de hervorming gaat in januari 2026 van start en loopt tot 2029. Eventueel kan de economische context of de wens van de Vlaamse regering om een evenwichtige begroting te behouden, wel nog roet in het eten gooien. Welke maatregelen zijn er nu concreet aangekondigd? Voor successierechten in rechte lijn worden de vrijstellingsdrempels verhoogd. Het deel van 0 tot 50.000 euro, dat vandaag nog belast wordt aan 3%, wordt voortaan vrijgesteld – zowel voor roerende als voor onroerende goederen. Voor de schijf van 50.000 tot 150.000 euro daalt het tarief van 9% naar 3%. Voor het hoogste deel, boven 250.000 euro, blijft het tarief ongewijzigd op 27%. Voor broers en zussen blijven de bestaande tarieven behouden: 25%, 30% en 55%, afhankelijk van de schijf. Ook voor andere verwantschapsgraden verandert er niets: de tarieven blijven respectievelijk 25%, 45% en 55%. Naast deze maatregelen bevat de hervorming nog enkele opvallende initiatieven met positieve impact, zoals de harmonisering van de registratierechten voor de eigen en enige woning. Deze zijn sinds 1 januari 2025 verlaagd van 3% naar 2%.
De Vlaamse regering houdt bovendien rekening met alleenstaanden zonder kinderen: voor de eerste 100.000 euro die zij nalaten aan een of meer bepaalde erfgenamen geldt voortaan het tarief in rechte lijn, terwijl het hogere bedrag belast wordt aan 55%.
Tot slot wordt ook het voordeel bij legaten tussen vrienden of bij duo-legaten uitgebreid. Het bedrag dat onder het verlaagde tarief valt, stijgt van 15.000 naar 50.000 euro vanaf januari 2026, met behoud van een belasting van 3%.
En Brussel? Daar blijft voorlopig alles bij het oude: zonder nieuwe regering zijn er geen wijzigingen voorzien.
En wat met schenkingen?
De Waalse hervorming heeft niet alleen betrekking op successierechten, maar ook op schenkingen van onroerend goed. Daarbij worden verschillende tarieven stapsgewijs verlaagd. Zo dalen de maximale tarieven in rechte lijn van 27% naar 14% voor de schijf boven 450.000 euro. Voor het deel tussen 250.000 en 450.000 euro zakken de tarieven van 18% naar 10% en tussen 150.000 en 250.000 euro van 9% naar 6%. De laagste schijf, van 0,01 tot 150.000 euro, blijft ongewijzigd op 3%. Voor andere personen worden de tarieven eveneens verlaagd: gehalveerd boven 450.000 euro, van 30% naar 16% tussen 250.000 en 450.000 euro, van 20% naar 12% tussen 150.000 en 250.000 euro, en van 10% naar 9% voor bedragen tot 150.000 euro. Die tariefverlagingen moeten gezinnen aanmoedigen om hun nalatenschap beter te plannen. Dat willen veel vijftigplussers zelf ook, omdat ze hun zaken graag tijdens hun leven willen regelen.
Ook in Vlaanderen staan er veranderingen op til, al gaat het daar om schenkingen van roerende goederen. De belangrijkste wijziging betreft de zogenaamde verdachte periode bij een schenking. Wat betekent dat precies? Vanaf dit jaar moet de schenker van roerende goederen (zoals geld, aandelen, obligaties, een wagen …) niet langer drie, maar vijf jaar in leven blijven om schenkingsrechten te vermijden. Daarmee sluit Vlaanderen aan bij de Waalse regeling. In Brussel is dezelfde beslissing inmiddels genomen: op 10 juli stemde de Brusselse regering voor een verlenging van de verdachte periode van drie naar vijf jaar, met ingang van 1 januari 2026.
Hoe kun je optimaal van deze hervormingen profiteren?
Hoe haal je het meeste voordeel uit de aangekondigde hervormingen? Voor wie niet volledig thuis is in de zeer complexe fiscale wetgeving, blijft het verstandig om een beroep te doen op een gespecialiseerde advocaat of notaris. Zij beschikken over de nodige kennis om te beoordelen welke tarieven op jouw persoonlijke situatie van toepassing zijn en kunnen helpen om valkuilen te vermijden. Samen met hen kun je een dossier samenstellen met alle vereiste documenten, zodat de overdracht van je vermogen correct verloopt en zonder meer te betalen dan nodig is. Belangrijk om te weten: wie recht heeft op een verminderd tarief in het kader van de hervormde successierechten, hoeft zelf geen bijkomende stappen te ondernemen. De verlaging wordt automatisch toegepast bij de aangifte van de nalatenschap.
Opmerking: dit artikel is louter informatief en kan het advies en de expertise van een notaris niet vervangen. Voor een grondige analyse van je eigen situatie is professioneel advies altijd aangewezen.
Izimi, de perfecte app om notariële documenten veilig te bewaren
Wie belangrijke documenten wil beschermen, kiest vaak voor een kluis bij de bank of thuis. Maar er bestaat ook een moderne, digitale oplossing: de app Izimi. Deze onlinekluis is ontwikkeld door de Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat (Fednot) en biedt een veilige manier om al je notariële documenten te beheren. Ze heeft tal van voordelen. Zo kun je met Izimi bestanden openen, opslaan, raadplegen en downloaden – allemaal op één centrale plek. De app is bijzonder handig om alle documenten te verzamelen die nodig zijn voor het beheer van een nalatenschap: het testament, het trouwboekje, aankoopakten … Sinds september 2025 kunnen gebruikers ook de akten raadplegen van bedrijven waarin ze functies uitoefenen. En sinds 1 januari 2015 is er toegang tot de akten van overleden personen waarvan men erfgenaam is, via de gegevens in de centrale registers van het Belgische notariaat. Izimi is volledig gratis. Je kunt de app downloaden via de Google Play Store of Apple App Store.
Meer informatie vind je op www.izimi.be/nl.
Waarvoor dienen successierechten?
Het is een vraag die velen zich stellen: wat gebeurt er eigenlijk met die successierechten? De bedragen die via deze belasting worden geïnd, vullen de begroting van de drie gewesten – Vlaanderen, Brussels Hoofdstedelijk Gewest en Wallonië. Die gebruiken ze om hun overheidsuitgaven te financieren. Dat gaat onder meer om sociale zekerheid, lokale voorzieningen en regionale infrastructuur.
Ter herinnering: successierechten moeten binnen zes maanden na een overlijden in België worden betaald. Die termijn wordt verlengd tot zeven maanden bij een overlijden in een ander Europees land en tot acht maanden bij een overlijden buiten Europa (bron: Notaris.be).
copyright : iStock